روانشناسی خانواده چیست؟

روانشناسی خانواده

1395/06/20
1544
0
خانواده ، نخستین نهاد اجتماعی است که شالوده حیات اجتماعی محسوب می گردد وگذشته از وظیفه تکثیر نسل و فرزند پروری وظایف متعدد دیگری از قبیل

تولید اقتصادی ، فرهنگ پذیر کردن افراد را نیز بر عهده دارد. بنابراینخانواده عامل واسطه ای است که قبل از ارتباط مستقیم فرد با گروهها ، سازمان ها و جامعه نقش مهمی در انتقال هنجارهای اجتماعی به وی ایفا می نماید. خانواده یکی از مسائلی است که در علم روانشناسی توجه بسیاری نسبت به آن شده است. مدت هاست دانشمندان و پژوهشگران در رابطه با مسائل خانواده و راه های داشتن زندگی خانوادگی بهتر تحقیق می کنند و مجموع این تحقیقات شاخه ای به نام روانشناسی خانواده را تشکیل داده است. از سوی دیگر با توجه به اینکه خانواده با نظام پایگاهی جامعه در ارتباط است، موقعیت فرد نیز تا حدودی مبتنی بر موقعیت اجتماعی خانواده اش خواهد بود.


اهمیت روان شناختی خانواده
مهمترین عامل اجتماعی شدن در زندگی هر انسان ، تجارب دوران کودکی وی در محیط خانواده است. فضای خانواده آکنده از مهر و محبت ، فداکاری و گذشت ، صمیمیت و گرمی و در عین حال گاهی توام با حسادت و رشک ، دشمنی و کینه توزی ، نفرت و خشم است. کودکان در جریان اجتماعی شدن اینگونه عواطف را در کنار والدین و خواهران و برادران خود تجربه می کنند. اعضای خانواده آنقدر به هم وابسته اند که هر نوع مشکل یا مسئله یک عضو خانواده بطور مستقیم یا غیر مستقیم بر زندگی سایر اعضا تاثیر می گذارد. از طرف دیگر خانواده به دلیل همین نفوذ و تاثیر بر افراد ، گاهی به عنوان روشی برای درمان اختلالات بکار می رود. روان شناسان بالینی و مشاوره گاهی ترجیح می دهند در درمان یک فرد ، همه اعضای خانواده را از نزدیک ملاقات کنند.

مطالعات مربوط به خانواده
مطالعات مربوط به خانواده حوزه های مختلفی را در بر می گیرد. از جمله این حوزه ها می توان ازدواج ، تشکیل خانواده ، تعامل های زناشویی ، روابط والدین و فرزندان (کودکان) ، اختلافات خانوادگی ، طلاق و جدایی و … را می توان نام برد. هر یک از این حوزه ها ابعاد وسیعی را شامل می شود.

مشکلات مربوط به مطالعات خانواده
1- چند وجهی بودن موضوع
خانواده یک نهاد چند وجهی است که روابط درون آن از پیچیدگی های ویژه ای برخوردار است که در مطالعات خانواده باید مدنظر قرار گیرد. این بدان معنی است که افراد خانواده تاثیر متقابلی بر رفتار یکدیگر دارند و جدا کردن یا عدم توجه به این تاثیرات باعث کاهش اعتبار یا بی اعتباری نتایج مطالعات می شود.

2- تفاوت های زمانی
خانواده یک نهاد ایستا نیست، بلکه پویا است. تعریف و نگرشی که به خانواده درحال حاضر وجود دارد با نگرشهای نیم قرن پیش تفاوت زیادی دارد و مطمئنا در طول سال های آینده نیز دچار تحول خواهد شد. بنابراین تعمیم نتایج مطالعات دیروز به خانواده های امروزی و تعمیم نتایج امروز به فردا کاری اشتباه است و به برداشتی نادرست از وضعیت خانواده و در نتیجه برنامه ریزی غلط منجر می شود. این مطالعات باید همراه با تحول خانواده ها در طول زمان ، متحول شوند تا نتایجی کار آمد و قابل استناد ارائه دهند.
3- تفاوت های فرهنگی
تعریف و نگرشی که به خانواده در یک جامعه وجود دارد با جوامع دیگر تفاوت های زیاد و در بعضی مواقع بنیادی دارد. نوع ازدواج ، روابط زناشویی ، شیوه فرزندپروری و … در فرهنگ شرقی بویژه در فرهنگ ایرانی اسلامی با فرهنگ های غربی تفاوت بنیادی دارد. همچنانکه در درون یک جامعه نیز خرده فرهنگهای مختلفی وجود دارند که شیوه ها و سنت های مخصوص خود را دارا می باشند و با توجه به این واقعیت بحث از خانواده بدون توجه به عوامل فرهنگی از اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود.

ارتباط روان شناسی خانواده با سایر مباحث
در حوزه روان شناسی ، روان شناسی خانواده از نتایج روان شناسی رشدو روان شناسی یادگیری و روان شناسی تربیتی استفاده های زیادی می برد. همچنین روان شناسی خانواده ارتباط جدانشدنی با برخی از علوم انسانی مانند جامعه شناسی ، علوم اجتماعی و مردم شناسی دارد.


کاربرد روان شناسی خانواده
روان شناسی خانواده با استفاده از تحقیقات سایر حوزه های روان شناسی و همچنین تحقیقات مربوط به خانواده به بررسی موانع و مشکلات مربوط به خانواده از قبیل مشکلات ازدواج و دوران نامزدی ، اختلافات زناشویی و علل آن ، شیوه تعامل و روابط زناشویی و همچنین شیوه تعامل با فرزندان و … می پردازد تا برای بهبود روابط خانوادگی و پیشبرد بهداشت روانی خانواده راهکارهای عملی ارائه دهد.

دکتر رویا فصیحی

منابع

hidoctor.ir

برچسب ها:

اشتراک گذاری

نظرات